reen



Nur praktike pri Tankao
--- Kiel priversi gxin en Esperanto --

(Por dezirantoj fari tankaojn dedicxe al la "Esperanta Utafesto de Oomoto")



Tacuo Hugximoto



utagaki

Mi tute ne intencas teorie trakti tankaon, nek priskribi gxin laux historia vidpunkto.

La celo de cxi tiu artikolo estas interesitojn gvidi al propra provo mem fari aux priversi tiun tradicie japanan poemon.

Unue pri la auxtoro mallonge: naskigxis en Formozo en 1935; eklernis Esperanton en 1953; poste en la dauxro de pli ol 50 jaroj, cxefe aktivis en la instruado de Esperanto, precipe en Oomoto cxe gxia edukejo; krom tio, mi gvidis multe da kursoj de nia lingvo, plejparte en t.n.

"Kunlogxado" ekde la somera kurso organizita de JEI en '61, cele al la 50a Jubilea Kongreso de Esperanto en Tokio. CXi-tekste, mi transsaltas jardekojn, do sen mencioj pri tio, kion mi faris dume, kaj diru nur pri lastatempa aktiveco:

En 2006 eliris du libroj verkitaj de mi, nome: 1) "Esperanto tiel parolata"; 2)"Enkonduko al Esperanto-Gramatiko laux Tacuo Hugximoto--". Ili ambaux trafis bezonon de diversgradaj esperantistoj. Jam samjare aperis ecx korea traduko de n-ro 1).

Tankaon mi ekversis konscie nur en septembro de 2002, kiam mi aligxis al tankaa societo "Too(turo)"kun sidejo en Kioto kaj cx. 900 membroj. Mi de tiam kontribuadis al gxia organo "Too" cxiumonate po 10 tankaoj.

En Esperantujo nun mi tenas rubrikon de tankaoj en "La Movado", kaj al gxi kontribuas kutime tri aux kvar, kvin personoj el la legantoj de la "Movado", kaj la rubriko atingis gxis nun la 11an fojon; gxi aperas nur kvar fojojn jare, tial gxi dauxras jam preskaux tri jarojn.

Nu, post tiu cxi enkonduko al la auxtoro kaj ties cirkonstancoj rilate la tankaon, mi tuj montros jene peco post peco kelke da tankaoj, kiujn mi improvize faros kaj prezentos mian propran komenton pri cxiuj;cetere, la sola regulas fundamento de tankao estas observi nur solan regulon: gxi estu, principe, 31-litera (janane) kaj 31-silaba (en Esperanto).

Tankao ne havas, malkiel hajko, tiel nomatajn sezonvortojn, sekve gxi estas pli facile versebla, ecx por nejapanoj. Oni povas ja rimi en tanka-versoj, tio tamen ne estas postulo flanke de la tankao mem. Kaj la samon oni povas apliki al ritmoj; oni povas rigore doni al gxi ian ritmon, simile al la kazo de ordinara poemo okcidenteuxrop'devena, tamen tio apartenas nur al la estetiko aux principo de la koncerna tanka-versanto, kaj la tankao mem ne kulpas je tia afero de indiv idua gusto.

Do, kaj fine ek' al la afero:

(1) 5 Ekstere negxas
7 En etaj flokoj nokte;
5 En cxi taverno
7 Ni drinkas kaj babilas
7 La dek duan de marto. (Tacuo)


Oni ne hastu, tuj post la lego de la supra tankao, kiun mi jxus faris, fingrenombrante la silabojn en cxiu verso. Krome, oni ne tro interesigxu pri tia delikata demando, kiel poezio; nome, oni ne pensu, cxu gxi sentigas al leganto ian poezion. Kial? cxar, laux mi, poezio estas afero de kulturo, do, la formo de tankao ne respondecas pri tia suficxe, ecx absolute, persona gusto nomata klereco aux kulturo. La poemformo nomata tankao konsistas sole el vortoj uzataj laux cxiu lingvo, cxi-kaze Esperanto, kaj oni priversu tankaojn en la kadro de beletra esperantismo, simile al la japanlingva tankao, kiu lauxas la idioman japanismon. La japana tiel nomata "7-5-tankao" (aux egale kiel 5~7-tankao) tre bone konvenas kaj konformas al la spirito de tiu cxi lingvo: espereble, tio sama validas ankaux al nia versfarado laxu nia kara esperantismo.


(2) 5 Tiutaverne
7 Oni konsistas cxefe
5 El junulinjoj
7 Postlabore venintaj,
7 Preskaux cxiuj:klientoj. (Tacuo)


(3) 5 Unu el junulinjoj
8 Nomata Maki Nomura
5 Kantas tre bone;
7 SXi tamen profesie
7 Kelnerinas kafeje. (Tacuo)


(4) 5 Kaj mi, cxi-vintre
7 Renkontigxis kun Maki
5 CXe l' servostablo
7 De la taverno kat'kat';
7 Nun ni geamikumas. (Tacuo)


Supre, mi citis nur el mia kapo simple jxus faritajn, tamen mi jene citos kelke da tankaoj en mia traduko, cxiu el la japana originalo:


(5) 5 Vi estas sola?
7 Evidente; ankaux vi?
5 Jes, ankaux mi mem.
7 Kia do koincido!
7 Jam tamen: gxis revido. (N.N.)


(6) 5 Profunde noktas.
7 Kie vi estis gxis nun?
5 Simple, nur tie;
7 Kara, kion vi trinkis?
7 Nur glason da biero! (N.N.)


Cetere, nur por komprenantoj de la japana lingvo(ambaux versintoj nekonataj):

Ohitorine soune anatamo atashimoyo nara isshodane demo sayounara

Shinyadane imamade dokoni asokodajo naniwo nondano biiru ippai
(yomibito shirazu)


Mi kredas, ke vi iom vidis: do, eblas priversi tankaojn, pri cxiu imagebla temo: de la rondo familia gxis la mondo en hxaoso, ktp. ktp.: ek' al priverso!



EPA
Esperanto-Populariga Asocio
Ten'on-kyo, Kameoka-si, Kyoto-hu, 621-8686, Japanio
Tel.: +81-771-22-5561 Fakso: +81-771-25-0061
Posxtgxirkonto: 01010-0-8669 uea-kodo: oomo-f

oficejo@epa.jp